Filtr cząstek stałych to jeden z tych podzespołów, który uznawany jest za awaryjny, a tym samym za problematyczny. Rzeczywiście DPF, bo o nim mowa, ze względu na swoją funkcję z czasem może się zapychać i wymagać regeneracji, a nawet wymiany. Jeśli jednak odpowiednio się o niego zadba, będzie służył bez awarii przez długi czas. Co zrobić, żeby przedłużyć żywotność DPF-a?
DPF-y (ang. Diesel Particulate Filter)to elementy, które odpowiadają za oczyszczanie gazów spalinowych z cząstek stałych. Tego typu podzespoły montuje się wyłącznie w samochodach wyposażanych w silniki wysokoprężne, ale istnieją również odpowiedniki wstawiane w autach z jednostkami benzynowymi – tak zwane GPF-y.
Filtry cząstek stałych w pojazdach z silnikami diesla są obowiązkowe od 2006 roku, to znaczy od momentu wejścia w życie normy czystości spalin Euro 4, zaś w samochodach benzynowych od 2018 roku, od wprowadzenia normy Euro 6d-TEMP.
Trzeba jednak pamiętać, że DPF-y pracują w innych warunkach niż GPF-y. Te drugie samooczyszczają się nawet w trakcie jazdy po mieście, dlatego prawie nigdy się nie zapychają. Tym samym są mniej awaryjne niż DPF-y.
Jak działa filtr DPF?
Z czego składa się DPF i jak działa? Filtr cząstek stałych to tak naprawdę dwa elementy – metalowa obudowa i wkład ceramiczny o strukturze plastra miodu. Wkład zbudowany jest z niewielkich porowatych kanalików ułożonych równolegle względem siebie, z których część jest zaślepiona na wlocie, a część na wylocie. Kanaliki mają za zadanie zatrzymać sadzę i przepuścić pozostałe gazy spalinowe do dalszych podzespołów tworzących układ wydechowy.
Przez cały czas cząstki stałe gromadzą się we wkładzie DPF-a. Gdy jest ich zbyt dużo, filtr musi zostać wypalony, żeby nadal mógł działać prawidłowo. Do wypalenia dochodzi wtedy, kiedy filtr rozgrzewa się do bardzo wysokiej temperatury, a sadza przepala się w popiół i przestaje blokować wkład.
Jakie warunki trzeba spełnić, żeby filtr się oczyścił?
W przypadku samochodów z DPF-ami to kierowcy muszą stworzyć odpowiednie warunki do wypalenia filtrów. O jakich warunkach mowa? Aby DPF osiągnął temperaturę około 500 stopni Celsjusza i został oczyszczony, należy poruszać się ze stałą prędkością na wysokich obrotach – około 2500/3500 obr./min przez co najmniej kilkanaście minut.
Do stworzenia takich warunków konieczne jest wyjechanie na drogę ekspresową lub autostradę, dlatego między innymi mówi się, że auta z silnikami wysokoprężnymi i DPF-ami są przeznaczone do pokonywania dłuższych odcinków.
Co zrobić, aby wydłużyć żywotność DPF-a?
Co można zrobić, aby uniknąć awarii filtra cząstek stałych? Pierwszy punkt wydaje się oczywisty – regularnie wyjeżdżać na trasę, żeby DPF mógł wypalić zalegającą w nim sadzę. Takie działanie chroni przed zapchaniem filtra, a tym samym przed koniecznością regeneracji lub co gorsza wymiany. Warto pamiętać, że nowy DPF kosztuje od 1000 zł w górę, dlatego naprawdę opłaca się zadbać o ten podzespół.
Poza tym na stan filtra cząstek stałych wpływa także jakość tankowanego paliwa i kondycja jednostki napędowej. Jeśli wlewa się olej napędowy, który zawiera znaczne ilości siarki, wzrasta emisja sadzy i DPF zapycha się stosunkowo szybko. Podobnie dzieje się wtedy, gdy nie dba się o silnik albo – uwaga – o turbosprężarkę. Zarówno uszkodzona jednostka napędowa, jak i turbina mogą zwiększać emisję cząstek stałych i powodować konieczność regeneracji filtra.
Kiedy potrzebna jest regeneracja DPF-a?
Jak rozpoznać, że DPF wymaga regeneracji? Jeśli dojdzie do zapchania podzespołu, na desce rozdzielczej pojawi się kontrolka „DPF”, silnik zacznie tracić moc, zwiększy się zużycie paliwa, a reakcja na wciśnięcie gazu będzie opóźniona. Te objawy zazwyczaj wskazują na konieczność oczyszczenia filtra.
Na rynku działa wiele firm, które zajmują się regeneracją DPF-ów i wykorzystują różne metody. Jeżeli filtr cząstek stałych nie ma wyraźnych uszkodzeń mechanicznych, można np. usunąć zalegającą sadzę przy pomocy wody pod ciśnieniem wymieszanej z detergentem rozpuszczającym osady. Taki proces trwa kilka godzin i jest znacznie mniej kosztowny niż wymiana podzespołu na nowy.